Systematyka związków nieorganicznych

1. Wartościowość pierwiastków

Nie nauczymy się matematyki bez znajomości dodawania (odejmowania) i tabliczki mnożenia. Jest to podstawa, którą musimy posiąść przed dalszą nauką. W chemii taką podstawą jest znajomość układu okresowego pierwiastków, znajomość symboli pierwiastków, oraz znajomość stopni utlenienia (ewentualnie wartościowości). Tak naprawdę to nauki pamięciowej nie ma zbyt wiele. Warto jednak poświęcić chwilę na pamięciowe opanowanie wiadomości z tego rozdziału, chociaż po to, by nie uczyć się na pamięć wiadomości zawartych w kolejnych rozdziałach, które szybko utracimy gdy nie będą wykorzystywane, zrozumiane natomiast pozostaną na dłużej, a może i na zawsze. Z podstaw zawartych w tym rozdziale będziemy bardzo często korzystać i się do nich odwoływać, powinny więc dobrze, tak jak tabliczka mnożenia, utrwalić się nam w pamięci. Nie słuchajmy osób, które mówią: układu okresowego nie musimy się uczyć na pamięć. Możemy przecież mieć go ze sobą. Dlaczego te same osoby nie powiedzą: dodawać i tabliczki mnożenia nie musimy się uczyć. Możemy mieć przecież ze sobą kalkulator.

Ucząc się na pamięć symboli pierwiastków uczmy się od razu ich położenia w układzie okresowym, oraz wartościowości. Najłatwiej opanujemy to ucząc się „całych” grup pierwiastków, czyli pierwiastków leżących w jednej kolumnie układu okresowego. Właściwości chemiczne pierwiastków z tej samej grupy są podobne, tak jak podobne są cechy osób spokrewnionych ze sobą.

Oczywiście nie musimy znać położenia wszystkich pierwiastków, a jedynie tych najczęściej spotykanych czy omawianych.

Na chwilę obecną musimy wiedzieć, że w układzie okresowym znajdują się pierwiastki grup głównych, pobocznych i przejściowych. Nas najbardziej interesują pierwiastki znajdujące się w grupach głównych, a więc w grupach 1 i 2, oraz 13, 14, 15, 16 i 17.

Zauważmy, że maksymalna wartościowość (nazywaną maksymalną wartościowością względem tlenu) dla pierwiastków z tych grup równa jest numerze grupy.

Warto wprowadzić już teraz wartościowość względem wodoru (nazywana również wartościowością normalną). Wartościowość względem wodoru powiązana jest z położeniem pierwiastka w układzie okresowym w następujący sposób:

Zauważmy, że jeżeli potrafimy zlokalizować położenie pierwiastka w układzie okresowym (numer grupy), to automatycznie możemy mu przypisać maksymalną wartościowość jaką ten pierwiastek posiada:

Numer grupy 16 → maksymalna wartościowość VI.

Pozostałe wartościowości wyprowadzimy z wartościowości maksymalnej:

Zauważmy, że jeżeli dla wszystkich pierwiastków grup głównych (za wyjątkiem azotu) za maksymalną wartościowość przyjmiemy wartościowość względem tlenu, a za minimalną przyjmiemy wartościowość względem azotu, to pozostałe wartościowości pierwiastka otrzymamy odejmując wielokrotność 2 od wartościowości maksymalnej, aż do uzyskania wartościowości minimalnej: Wartościowość_pierwiastka=max_wartościowość–2n (n=0, 1, 2, 3).

poprzednia - następna »»

« poprzednia		następna »