PRAWA CHEMICZNE

Prawo AVOGADRO
Równe objętości dowolnego gazu zawierają w tych samych warunkach ciśnienia i temperatury równe ilości cząsteczek.

Prawo BOYLE'A i MARIOTTE'A
Przy stałej masie gazu i w stałej temperaturze iloczyn ciśnienienia i objętości gazu jest stały:
PV=const.

Prawo CHARLES'A i GAY-LUSSAC'A
Przy stałej masie gazu i pod stałym ciśnieniem objętość gazu jest wprost proporcjonalna do jego temperatury bezwzględnej:
V=kT

Prawo le CHATELIERA - Brauna zobacz reguła przekory

Prawo DALTONA CIŚNIEŃ CZĄSTKOWYCH
Ciśnienie wywierane przez mieszaninę gazów jest równe sumie ciśnień wywieranych przez poszczególne składniki tej mieszany, gdyby każdy ze składników zajmował objętość równą objętości w jakiej znajduje się mieszanina i znajdował się w tej samej temperaturze: P=p₁+p₂+......+p_n

Prawo DZIAŁANIA MAS
Jeżeli reakcja chemiczna:
aA + bB = cC + dD
jest reakcją odwracalną i znajduje się w stanie równowagi, to stała równowagi tej reakcji:
Duża wartość stałej K świadczy o tym, że reakcja jest w dużym stopniu przesunięta na prawo (w kierunku tworzenia produktów).

I prawo FARADAYA
Masa substancji jaka wydzieli się podczas elektrolizy na anodzie lub katodzie jest wprost proporcjonalna do wielkości ładunku elektrycznego jaki został przpuszczony przez elektrolizer:
m=k^.q lub m=k^.i^.t

II prawo FARADAYA
Stosunek masy molowej M substancji wydzielającej się na elektrodzie do iloczynu jej równoważnika elektrochemicznego i liczby moli elektronów jaka zostaje pobrana (oddana) podczas elektrolizy jednego mola substancji jest wielkością stałą i równą stałej faradaja F:

Prawo GRAHAMA
Stosunek szybkości dyfuzji dwóch gazów jest odwrotnie proporcjonalny do pierwiastka kwadratowego z stosunku ich mas molowych:

reguła HELOWCA - patrz reguła OKTETU

prawo HENRY'EGO
W stałej temperaturze rozpuszczalność gazu w cieczy jest wprost proporcjonalna do ciśnienia cząstkowego tego gazu znajdującego się nad cieczą:
gdzie:
K - stała Henry'ego
p - ciśnienie cząstkowe gazu nad cieczą (w Pascalach)
x - ułamek molowy gazu w roztworze.

prawo HESSA
Efekt cieplny reakcji chemicznej nie zależy od drogi przemiany danych substratów w określone produkty, jeżeli tylko wszystkie przemiany są izobaryczne lub izochoryczne (przebiegają pod stałym ciśnieniem lub w stałej objętości) i nie towarzyszy im praca nieobjętościowa.

reguła HUNDA
Elektrony zapełniają orbitale zdegenerowane (orbitale o takiej samej energii)w taki sposób by możliwie najmniej z nich było sparowanych (w taki sposób by całkowity spin był możliwie jak największy). Konfiguracja taka ma najmniejszą energię.

reguła MARKOWNIKOWA
Cząsteczki niesymetryczne HX ulegają addycji do alkenu w taki sposób, że atom wodoru przyłącza się do tego węgla, który jest już bogatszy w atomy wodoru:

reguła OKTETU
Atomy tworząc wiązania chemiczne łączą się ze sobą w taki sposób by uzyskać konfigurację walencyjną znajdującego się najbliżej helowca (dążą do uzyskania 8 elektronów na ostatniej powłoce). Jedynym wyjątkiem jest wodór, który dąży do uzyskania dwóch elektronów.

zakaz PAULI'EGO
W atomie (jonie)) nie może być dwóch elektronów o takich samych czterech liczbach kwantowych. Zakaz Pauli'ego podaje się często w formie: na jednym orbitalu nie mogą znajdować się dwa elektrony o takim samym spinie.

prawo PROUSTA - zobacz prawo STAŁOŚCI SKŁADU

reguła PRZEKORY (LE CHATELIERA)
Jeżeli na układ będący w stanie równowagi podziała jakiś bodziec, to układ zachowa się tak aby działanie togo bodźca zmniejszyć.

prawo PRZESUNIĘĆ (SODDY'EGO i FAJANSA)
W wyniku przemiany &alfa; atom pierwiastka promieniotwórczego przechodzi w atom pierwiastka o liczbie atomowej mniejszej o 2 i liczbie masowej mniejszej o 4:

Natomiast w wyniku przemiany β atom przechodzi w atom pierwiastka o liczbie atomowej większej o 1, a liczba masowa nie ulega zmianie:

prawo RAOULTA
Prężność pary nad roztworem jest wprost proporcjonalna do ułamka molowego rozpuszczalnika:
p˜P₀^.x
gdzie:
P₀ - prężność pary nasyconej czystego rozpuszczalnika;
x-ułamek molowy rozpuszczalnika.

prawo STAŁOŚCI SKŁADU (PROUSTA)
Stosunek mas pierwiastków jakie wchodzą w skład związku chemicznego jest wartością stałą, niezależną od warunków powstawania tego związku, ani o miejsca jego pochodzenia.

prawo STOSUNKÓW OBJĘTOŚCIOWYCH
Stosunek objętościowy gazów tworzących związek chemiczny, jak i stosunek objętościowy gazowych produktów reakcji do gazowych substratów wyraża się niewielkimi liczbami naturalnymi.

prawo STOSUNKÓW WIELOKROTNYCH
W przypadku, kiedy dwa pierwiastki tworzą między sobą więcej niż jeden związek chemiczny, to ilości wagowe jednego z pierwiastków w tych związkach chemicznych przypadające na jednostkę wagową drugiego pierwiastka mają się do siebie jak niewielkie liczby całkowite.

reguła VAN'T HOFFA
Jeżeli temperaturę mieszaniny reakcyjnej zwiększymy o 10^oC to prędkość reakcji w tej mieszaninie zwiększy się dwukrotnie (często przyjmuje się, że prędkość zwiększy się od 2 do 4 razy).

prawo ZACHOWANIA ŁADUNKU
W każdej reakcji chemicznej ładunek substratów jest równy ładunkowi produktów.
Prawo to służy do szybkiego sprawdzenia poprawności zapisanej reakcji redoks pisanych w formie jonowej

prawo ZACHOWANIA MASY
W każdej reakcji chemicznej łączna masa substratów jest równa masie produktów tej reakcji (wyjątkiem są reakcje jądrowe, ale dla nich można zastosować prawo zachowania energii).